Koyunlarda Kırkım | Veteriner Hekim

Koyunlarda Kırkım

Koyun Bakım Ve Besleme
Yazar: admin Tarih: 5 Haziran 2017 0 yorum yapıldı.

Kırkım, çeşitli yöntemlerle koyun yapağını çıkarma işlemidir. Koyun işletmelerinde et ve süt getirisine ek olarak yapağı geliri de sağlanır, koyun sürüsünün verimini arttırmak için kırkım oldukça önemlidir. Koyunculuk kültüründe eski zamanlardan bu yana uygulanan bir işlemdir.

Kırkım zamanı, iklim şartlarına bağlı olarak bölgeden bölgeye değişmektedir. Havanın ısındığı, sıcaklığın artmaya başladığı, yapağının yağlandığı günler işlem için idealdir. Yapağı yağlandığında kırkım daha rahat ve kolay yapılır. Erken dönemde yapılırsa, hava soğuk olduğundan yapağı yeteri kadar yağlanmadığından, işlem zorlaşır. Geç dönemde yapılırsa yapağı iç içe geçip karışmış ve kirlenmiş olduğundan değerini kaybedecektir. Öte yandan geç kırkılan koyunlar, yaz aylarında sıcaklık stresine girer bu da verimin düşmesine neden olur.

Ekstansif yetiştiricilikte yani merada beslenen koyunlar da genellikle yılda bir kez kırkma işlemi uygulanır. Entansif yetiştiricilikte yani evde veya çiftlikte, yüksek enerji ve proteinle beslenen koyunlarda ise bu işlem yılda iki kez yapılabilir.

Kırkım nasıl yapılmalıdır?

Daha önceden kırkım kırklık adı verilen makaslarla yapılmaktaydı. Bazı yerlerde hala aynı yöntem uygulanmaktadır. Günümüzde daha çok elektrikli kırkım makineleri kullanılmaktadır
Kırkım bilinçli, tecrübeli kişiler tarafından, dikkatli titiz bir şekilde, hayvanı strese sokmadan, yaralamadan yapılmalıdır. İşleme başlamadan önce kırklık bilenip temizlenmeli, makine temizlenip yağlanmalıdır.

Hayvanlar bir gün önceden aç bırakılmalı yapağı temizlenmelidir. Koyunlar kesinlikle ıslak olarak kırkılmamalıdır. Kırkım yapılacak alan temiz, düz, aydınlık, gölgelik ve rüzgâr olmayan bir yer olmalıdır. Koyun derisi ince olduğundan meme ucu, vulva ve anüs gibi bölgelerin kırkım esnasında zarar görmemesine, kesilmemesine özen gösterilmelidir. Yaralanmalar durumunda hayvan pek çok kontaminasyona açık olduğundan veteriner hekime danışılmalıdır.

Kırkım Ve Bulaşıcı Hastalıklar

Kırkım işlemi sırasında kırkım aletine bulaşan kan diğer hayvana değdiğinde bir önceki hayvanda bulunan ve kan yoluyla bulaşan hastalık diğer koyuna geçer. Bu yüzden kırkım işleminde yaralanmalar en alt seviyede tutulmalı ve kırkım aletine kan bulaştığı zaman dezenfekte edilmelidir. Koyunlarda kırkım sırasında en çok bulaşan hastalık etkeni Corynebacterium ovis olan pseudotüberküloz hastalığıdır. Bu hastalıkta deride apseler oluşur, bu apseler zamanla şişer ve patlar. Hastalıkta olarak geçen süre zarfında hayvanın verimi düşer strese girer ve en sonunda deride yara olacağı için derinin deri sanayisindeki değeri düşer.

Koyunlarda Kimyasal Kırkım

Ayrıca koyun yününün yerine kullanılabilecek sentetik malzemeler çıktıktan sonra bazı yerlerde koyun yapağısı ekonomik değerini kaybettiği için yetiştirici için bir maliyet ve külfet olarak görülmeye başlandı bundan dolayı bazı işletmelerde kırkım kimyasal yöntemlerle yapağı eritilerek yapılıyor. Gerekli kimyasalların belirli oranlarda katıldığı havuzlarda koyunlar sırası ile sokularak kısa bir süre bekletiliyor ve yapağı koyunların vücudundan tamamen ayrılıyor. Bu işlemin sonucunda koyunlar üstlerinde bulunan yükü atıyor ve yapağıda kimyasal ile birlikte atık sınıfında yer alıyor. Bu işlem yapağının değerinin olmadığı yerlerde yapılarak hem zaman kazancı hemde kırkım işleminin maliyetinin ortadan kaldırılmasını sağlıyor.