Kolostrum Özellikleri Ve Yönetimi | Veteriner Hekim

Kolostrum Özellikleri Ve Yönetimi

İnek Bakım Ve Besleme
Yazar: admin Tarih: 5 Haziran 2017 0 yorum yapıldı.

Kolostrum Nedir?

Kolostrum ineklerin doğurdukları yavrularını beslemek ve ayrıca bağışıklık için gerekli olan maternal antikor sağlayan gebeliğin ilk 3 günü salgılanan yüksek kalitede ve farklı bileşime sahip süttür.

Buzağılar anne karnında iken madde geçişini sağlayan plasentanın epitokoryal bağlantısı bağışıklık sistemi elemanlarına geçiş vermeyen bir yapıdadır bundan dolayı doğan buzağılar tamamen bağışıksız ve sterildir.

Yeni doğan buzağıların bağışıklık sistemi anneden bağımsızdır. Steril olarak doğan buzağılar doğdukları andan itibaren dışarıdan gelecek olan mikroorganizmalara karşı bağışıksızdır ve kendi bağışıklık sistemi ile cevap vermeye çalışır. Yenidoğan buzağılarda bağışıklık sistemi pek gelişmediği için dışarıdan alınan mikroorganizmalar ile savaşma konusunda hiçte iyi değildir genel olarak yüksek düzeyde görülen enterit ve septisemi vakaları yeterli miktarda kolostrum almamış kendi bağışıklık sistemi ile savaşmaya çalışan buzağılarda görülür.

Kolostrum içerisinde bulunduğu antikorlar ile dış etkenlere karşı korumasız olan buzağılara maternal antikor aktarımını sağlar ve doğal bağışıklığı ortaya çıkarır.

Kolostrum Yapısı Ve Değerleri

Kolostrum yeni doğan (neonatal) buzağılar için anneleri tarafından özel olarak üretilmiş bir süttür ve farklı bir yapıya sahiptir. Kolostrumun daha yoğun ve sarı bir rengi olan bir görünüme sahiptir. Açık renkte olması, kanlı olması ve yoğunluğunun az olması kolostrumun kalitesiz olduğuna işarettir.

Kolostrum %23.9 kuru maddeye sahip, 1,050 dansitesi olan ve %14 proteine sahip olup bu değerleri ile normal sütten ayrılır.

Maternal antikorların kolostrumun geçişinin en yüksek olduğu zaman doğuma 3-4 hafta kala başlar ve doğuma kadar devam eder.

Kolostrum Emilme Süresi

Kolostrum besleyici değerlerinden çok maternal antikorları taşıdığı için önemlidir. Kolostrum ile sağlanan maternal antikorlar abomasumdan sonra ince bağırsaklara geçerek buradan emilir, ince bağırsakların yapısı neonatal buzağılarda epitel hücresi şeklindedir ve dış etkenlere bağlı olarak kısa zaman içinde bağırsak hücrelerine dönüşür ve protein geçişine izin vermeyen bir yapıya sahip olur.

Kolostrum içinde bulunan Ig ler protein yapıdadır ve büyük moleküllerdir bunların bağırsaklardan geçmeleri ancak porlar sayesinde olur ve bu porlar neonatal buzağıların bağırsaklarında kısa bir süre kalan epitel hücrelerinde bulunur. Bundan dolayı kolostrum alımı ne kadar erken olursa o kadar iyidir tavsiye edilen süre ise buzağılar doğduktan sonra 2 saat içinde ilk kolostrumlarını almış olmalıdır.

Kolostrumun içinde bulunan Ig lerden %100 oranından yarar sağlanılamaz ilk saatlerde sağlanan yarar %80 iken 13. saatten sonra epitel hücrelerinin yerini bağırsak hücrelerinin alması ile bu oran %17 ye düşer ve 24. saatte neredeyse sıfır olur.

Kolostrum Yönetimi

Kolostrum yönetiminde öncelik neonatal buzağıya kaliteli kolostrumu en erken sürede vermektedir. Bu sayede kolostrum içindeki Ig lerden en iyi şekilde yararlanma sağlanır.

Maternal antikorlar ile bağışıklığın sağlaması için kan serumundaki IgG değeri en az 10 mg/ml olmalıdır. Serumun vücut ağırlığının %10’unu teşkil ettiği varsayılırsa 40kg olan bir buzağı 4 litre serum teşkil eder ve 40 gram IgG alması gerektiği sonucuna varırız. Kolostrum emilme süresi başlığı altında kolostrumdan %100 oranında yararlanılamadığını söylemiştik. Kolostrumdan yararlanma yüzdesi ortalama %25-%30 civarındadır bu değerler göz önünde bulundurulduğunda alınması gereken IgG miktarı üç ya da dört katı olacak şekilde hesaplanmalıdır ve 120-160 gram arasında olmalıdır. İçeriği 40g/l IgG olan bir kolostrum 4 litre verildiği taktirde toplam 160 gram IgG alınmış olur ve emilme değeri ortalama %25 kabul ettiğimizde 40 kg bir buzağıya 40 gr IgG verilmiş olur ve bu değer yeterlidir.

Kolostrum Saklama Yöntemleri

Kolostrum soğuk muhafaza veya dondurarak saklanabilir fakat bu sırada yapılacak işlemler gıda hijyeni ve gıda güvenliği açısından doğru ve zamanında yapılmalıdır aksi halde yeniden kullanıma sunulan kolostrum hiçbir işe yaramayacak ve neonatal buzağılara olumsuz yönde etki yapacaktır.

Soğuk muhafaza 1-2°C de yapılıp kolostrum ortalama 7-10 gün kadar saklanabilir. Dondurarak muhafaza ise -18°C de saklanır ve 3 aya kadar korunabilir.

Muhafaza işlemleri sonucunda elde edilip doğru bir şekilde korunan kolostrum tekrar kullanılmak istendiği zaman doğru şekilde çözdürülüp doğru şekilde ısıtılarak buzağılara verilir fakat bu işlemleri uygulamak zordur ve tecrübeli eleman gerektirir.

Kolostrum muhafazasında süreyi arttırmak için bazı katkı maddeleri kullanılsa da bu durum pek önerilmez çünkü kolostrumun Ig değerini olumsuz yönden etkiler.

Kaliteli Kolostrum Eldesi Nasıl Olur?

Her inek doğumdan sonda kolostrum verir ancak verilen kolostrumların kalitesi aynı değildir. Kolostrumun kaliteli olmasındaki öncelikli şart anne sağlıklı olmalı ve immun sistemi etkin bir şekilde çalışıyor olmalıdır.

En iyi kolostrum 3. Laktasyon dönemine girecek olan, günde 8,5 litre süt veren ineklerde olur. Laktasyon dönem sayısı arttıkça süte geçen maternal antikor miktarı da artar. Hayvan eğer 8,5 litre süt veriyorsa Ig yoğunluğu çok süt veren hayvandan daha fazla olur fakat ineğin 6 litreden az süt vermesi kabul edilemez bir durumdur.

Buzağılar bazı hastalıklara karşı genç ve yaşlı hayvanlara göre daha duyarlı olduğundan o hastalığa özgü maternal antikorların sütte daha fazla olması istenir. Bundan dolayı ineğin doğuma yaklaştığı süre zarfında aşı yapılarak antikor miktarı arttırılmak istenir. Gebe hayvanlara en iyi aşı yapma zamanı gebeliğe 9-6 hafta kalan zamandır bunun nedeni aşı yapıldıktan sonra kandaki antikor seviyesi 3-4 hafta içerisinde en yüksek düzeye ulaşır ve kandaki antikorların süte geçişinin en iyi olduğu döneme denk gelir yani doğumdan 3-4 hafta önceki dönemde kanda pik seviyede bulunan antikor süte en üst düzeyde geçer.